 |
- Tekst opublikowany
nosi tytuł:
"Wartości pedagogiczne i artystyczne brukselskiej rzeźby publicznej"
współautorzy
książki: Profesorowie wielu polskich
uczelni specjalizujący się w zakresie pedagogiki kultury. Wydawnictwo
UMCS
- Pedagogika
kultury, red. Prof. dr hab. Janusz Gajda, praca zbiorowa
|
Przestrzeń
Przestrzeń
w rozumieniu i odczuwaniu, rzeźbiarza ma znaczenie fundamentalne,
bowiem stanowi kategorie zjawisk dziejących się w trzech wymiarach.
Długość, wysokość i szerokość determinują formę i zdecydowanie
odróżniają malarstwo od rzeźby.
Dzieło rzeźbiarskie ma jeszcze jeden istotny aspekt jest nim czas.
Dzieło powstaje w czasie, „staje się w nim.”
Kategorie: przestrzenności i trwania przedłużają fizyczny byt poza
granice istnienia specyficzne dla innych form artystycznych.
Artysta rozważa dzieło w czasie. Rodzi się ono pierwotnie w głębi jego
świadomości jako odczucie przestrzenności by nabrać indywidualnych
kształtów i kierunków. Poprzez czas,
„zwierciadło - soczewkę” oglądamy ciągle tę samą,
niedoskonałą aczkolwiek udoskonalana formę. Jest ona zarówno
przestrzenią samą w sobie o cechach fizycznych jak i metaforą conditio
humana. Czymże jest, więc przestrzenny – rzeźbiarski ogląd
rzeczy i budowa formy?
Czy jest to tylko manifestacja odmienności formy fizycznej rzeczy?
Przestrzeń w rzeźbie to tworzenie przedmiotu – zjawiska
kulturowego. Jest wyznaczaniem miejsca o cechach fizycznych i systemie
odniesień kulturowych bazujących o koordynaty przestrzenne. Bardzo
często miejsce stworzone w wyniku działań rzeźbiarskich zawiera w sobie
pierwiastek sacrum.
Rzeźba jako specyficzna forma wypowiedzi człowieka na temat świata
zrodziła się z doznania i przeżycia trwałości i fizyczności
gór, kamieni, głazów. Odczuwanych jako tajemnicze
i niekiedy określanych jako święte. Stąd częste czczenie świętych
miejsc, kamieni, gołoborzy, gór.
Tworzenie rzeźby, formy rzeźbiarskiej ma w sobie element mistycznego
przeżycia świata.
Rzeźba Polska Około 1980 Roku
Prezentacja
zjawisk obecnych w rzeźbie około 1980 nie może się odbyć z pominięciem
spuścizny artystycznej lat wcześniejszych, jest to w tym przypadku
bardzo ważne, gdy okres zaczynający się mniej więcej około roku 1970, a
którego punktem końcowym są lata przełomu dekad 70 i 80,
postrzegane są przez wielu specjalistów jako jeden ciąg
zjawisk,
których zwieńczeniem była sztuka młodej generacji zrodzona
około
roku 1980. Rzeźba tworzona około roku 1980 była wypadkową zjawisk
rządzących rzeźbą w dekadzie lat, siedemdziesiątych. One właśnie i ich
kontekst artystyczny jest bardzo istotny. Korzenie
twórczości
rzeźbiarskiej lat 70 sięgaj lat 50, i połowy lat 60, okresu, w
którym rzeźba rozwijała się intensywnie.h
dążeniach.
Arysta i
sztuka
Często zapominamy, że wartością podstawową plastyki są jej formy
ewolucja i nowość, adekwatność wobec zmieniającego się świata,
wzrastania i upadku cywilizacji, indywidualnych klęsk,
sukcesów
oraz... kosmicznej rzeczywistości tętniącej w naszych skroniach.
Zetknięcie ze sztuką to niewątpliwie sposobność do refleksji,
zatrzymania maszynki umysłu zbyt precyzyjnie przeliczającej kroki
naszego marszu, to długie wnikliwe spojrzenie w lustro, poprzez
przestrzeń ciemnego pokoju, na tyle mrocznego, że zastanawiamy się nad
tożsamością osoby obserwowanej.
Dzieło jest właśnie tym pomieszczeniem, miejscem, okolicznością
zdarzeniem – zwierciadłem czasu i człowieka. W momencie tego
zetknięcia zastanawiać się nad tym trzeba co decyduje o rzeczywistej
wartości utworu, czy to są chwilowe emocje, wywołują je także obrazy
mierne i bez znaczenia, one szybko gasną... jestem pewien,
cóż
więc pozostanie? Znak – jako wartości upostaciowienie, o
wielkiej
doniosłości pedagogicznej, dający się analizować, w wielu aspektach
oglądać, komponować w różnych konfiguracjach,
spójny z
dziełami twórcy, znamienny dla miejsca i czasu w
którym
się zrodził.
Sztuka kanonu
Warto jest poświęcić czas na refleksję nad wnikliwością malarstwa,
Giotta. Jest ono wyrazem refleksji nad religią. Nie jest płytkim
ilustratorstwem życia Chrystusa. Ma ono siłę i głębię. Pomijając już
problem doskonałości warsztatu malarskiego, zastanawia moc tchnąca z
tego malarstwa – siła prawdy. Jakże często malarstwo
religijne
jest kiczowate, ckliwe i mierne.
Giotto jest przykładem – wzorcem malarstwa, które
nie jest
Biblią w obrazkach dla ubogich estetycznie. Giotto dowiódł,
iż w
malarstwie religijnym niezbędna jest filozoficzna refleksja i głębia
odczuć, mistyczne wprost uniesienie. Artysta doskonale kontroluje
emocje i poddaje przeżycia rygorom formy, aby niektórym
scenom
nadać dramatyczny wprost wyraz, ściszoną ekspresję emocji.
|